آمادگی های پیش از آزمایش

همه آزمایشها نیاز به آمادگی قبلی ندارند اما انجام بیشتر آزمایشها نیازمند رعایت نکاتی است که اگر به خوبی مراعات گردند موجب رسیدن به نتایج درست آزمایشگاهی می شوند. شاید پرسشی که بیش از دیگر سئوالات از سوی بیماران مطرح می شود، مسئله ناشتایی است. بدیهی است که شما باید معنای دقیق ناشتا بودن را بدانید

به طور کلی منظور از ناشتایی این است که

نباید طی 10 الی 12 ساعت پیش از انجام آزمایش غذا بخورید

نباید طی 10 الی 12 ساعت پیش از انجام آزمایش مایعات بنوشید

خوردن آب طبق رژیم عادتی هر شخص مانعی ندارد

نباید طی 10 الی 12 ساعت قبل از انجام آزمایش آدامس بجوید

نباید از شکلات های مختلف، مینت (ترکیبات نعنا دار)، شربت­های سینه یا قرص های نرم کننده گلو استفاده نمایید.

داروهایی را که پزشک اجازه قطع مصرف آنها را صادر نکرده، مثل گذشته مصرف نمایید اما هنگام نمونه گیری، پرسنل نمونه گیر را از مصرف آنها آگاه کنید.

نکته مهم دیگر آگاه بودن آزمایشگاه از سوابق دارویی و بیماری شماست. درصورتی که بیماری خاصی دارید یا داروی بخصوصی مصرف می کنید حتما  هنگام نمونه گیری، به پرسنل نمونه گیر اطلاع دهید.

فایل شرایط ناشتایی به تفکیک نام آزمایشات : دانلود فایل 

قند خون ناشتا

❖ ۱۰-۱۲ ساعت قبل از مراجعه به آزمایشگاه شام سبک میل شود و پس از آن در زمان ناشتایی (۱۰-۱۲ ساعت) از خوردن و آشامیدن اجتناب کنید (نوشیدن آب در حد معمول مانعی ندارد).

❖ در طی دوران ناشتایی به نکات زیر دقت نمایید:

❖ از نوشیدن مایعات مانند آب میوه، قهوه، چای و ... به جز آب آشامیدنی خودداری نمایید.

❖ در طی دوران ناشتایی از جویدن آدامس یا مصرف قرص های نعنادار و طعم دهنده اجتناب نمایید.

❖ مصرف داروها مطابق دستور پزشک مانعی ندارد (مگر اینکه دارو در نتیجه تست خاص تداخل ایجاد نماید. به همین دلیل آزمایشگاه را از مصرف دارو مطلع نمایید). همچنین از مصرف برخی شربت ها مانند شربت سینه خودداری شود.

❖ از ورزش و فعالیت بدنی شدید قبل از انجام تست پرهیز نمایید.

❖ استعمال دخانیات در دوران ناشتایی و پیش از انجام تست باعث تداخل در نتیجه آزمایش می شود و منع شده است.

❖ مسواک زدن دندانها در زمان ناشتایی بلامانع است.

شرایط و آمادگی پیش از آزمایش قند دو ساعته

قند دوساعته (2hpp)

❖ پس از انجام آزمایش قند ناشتا، یک وعده غذایی معمولی را مثل نان و پنیر میل نمایید، همزمان با شروع میل نمودن غذا، ساعت شروع را یادداشت نمایید.

❖ زمان ۲ ساعت پس از غذا با شروع خوردن آغاز می‌شود.

❖ مدت زمان خوردن غذا بیش از ۲۰ دقیقه نباشد.

❖ بعد از خوردن غذا از خوردن و آشامیدن اجتناب کنید. مصرف آب به مقدار کم بلامانع است.

❖ قبل از زمان ۲ ساعت در آزمایشگاه باشید. نمونه خون شما رأس ۲ ساعت بعد از میل نمودن غذا گرفته می‌شود.

❖ آزمایش ترجیحاً قبل از ساعت ۱۰ صبح شروع شود و از انجام آزمایش در ساعات دیرتر خودداری شود.

❖ آزمایش‌های قند ناشتا و دو ساعت پس از غذا را در یک روز انجام دهید.

شرایط انجام آزمایش چربی خون

❖ ۱۰ تا ۱۲ ساعت قبل از مراجعه به آزمایشگاه شام سبک میل شود و پس از آن در زمان ناشتایی (۱۰ تا ۱۲ ساعت) از خوردن و آشامیدن اجتناب کنید (نوشیدن آب در حد معمول مانعی ندارد).

❖ در طی دوران ناشتایی به نکات زیر دقت نمایید:

❖ از نوشیدن مایعات مانند آب‌میوه، قهوه، چای و ... به‌جز آب آشامیدنی خودداری نمایید.

❖ در طی دوران ناشتایی از جویدن آدامس یا مصرف قرص‌های نعناع‌دار و طعم‌دهنده اجتناب نمایید.

❖ مصرف داروها مطابق دستور پزشک مانعی ندارد (مگر اینکه دارو در نتیجه تست خاص تداخل ایجاد نماید؛ به همین دلیل آزمایشگاه را از مصرف دارو مطلع نمایید). همچنین از مصرف برخی شربت‌ها مانند شربت سینه خودداری شود.

❖ از ورزش و فعالیت بدنی شدید قبل از انجام تست پرهیز نمایید.

❖ استعمال دخانیات در دوران ناشتایی و پیش از انجام تست باعث تداخل در نتیجه آزمایش می‌شود و منع شده است.

❖ مسواک زدن دندان‌ها در زمان ناشتایی بلامانع است.

روش نمونه‌گیری ادرار

❖ پیش از انجام آزمایش از نوشیدن مقدار زیاد آب و سایر مایعات اجتناب گردد.

❖ بهترین نمونه جهت تشخیص عفونت، اولین ادرار صبحگاهی می‌باشد.

❖ اگر طی یک هفته قبل از انجام آزمایش آنتی‌بیوتیک مصرف نموده‌اید لطفاً به آزمایشگاه اطلاع دهید.

❖ قسمت اول ادرار را دور ریخته، وسط ادرار را در ظرف مخصوص جمع‌آوری نموده و آخر ادرار دور ریخته شود.

بزرگسالان: اطراف محل خروج ادرار را با آب، تمیز بشویید و سپس اقدام به نمونه‌گیری نمایید.

(بانوان توجه داشته باشند به هیچ عنوان ادرار با ترشحات واژن آلوده نگردد. همچنین نمونه‌گیری در دوران قاعدگی انجام نشود و جمع‌آوری نمونه به ۳ روز بعد از اتمام دوران قاعدگی موکول گردد)

نوزادان: ناحیه تناسلی نوزاد را با آب، تمیز بشویید و اجازه دهید کاملاً خشک شود. برای خشک‌کردن سریع ترجیحاً از دستمال کاغذی استفاده نکنید؛ در صورت لزوم از پارچه یا حوله تمیز استفاده نمایید. بعد از گرفتن نمونه ادرار، کیسه را از ناحیه تناسلی جدا کرده و کیسه حاوی ادرار را در ظرف مخصوص قرار دهید.

توجه!!! کیسه نباید بیش از یک ساعت به مجرای تناسلی متصل باشد. اگر طی یک ساعت نوزاد ادرار نکرد، جهت جلوگیری از آلودگی، کیسه تعویض گردد.

ـ مراجعه‌کننده گرامی: در صورتی که نمونه در منزل جمع‌آوری می‌شود بهتر است پس از جمع‌آوری نمونه، آن را در طبقه پایین یخچال قرار داده و در مدت زمان کمتر از یک ساعت به آزمایشگاه ارسال گردد.

زمان تحویل نمونه:

(شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۶ صبح تا ۸ شب / پنجشنبه از ۶ صبح تا ۵ عصر)

روش نمونه‌گیری مدفوع

❖ نمونه مدفوع باید در ظرف مخصوص درب‌دار که از آزمایشگاه تحویل گرفته می‌شود جمع‌آوری گردد.

❖ در صورتی که جمع‌آوری مستقیم امکانپذیر نباشد، قبل از اجابت مزاج کف توالت را کاملاً شسته و عاری از مواد شوینده باشند (بهتر است سیفون دو بار کشیده شود). پس از اجابت مزاج مقدار کمی از سطح رویی نمونه را بدون اینکه با ادرار و آب مخلوط گردد در ظرف قرار دهید.

❖ چنانچه نمونه بلغمی یا خونی باشد، از قسمت بلغمی و خونی برداشته شود.

❖ در مواردی که آزمایش باید در چند نوبت انجام شود، هر نمونه در روزهای جداگانه گرفته شده و سریع به آزمایشگاه منتقل گردد. در صورت تأخیر، در دمای 8-2°C نگهداری گردد و سپس به آزمایشگاه منتقل گردد.

❖ برچسب روی ظرف نمونه‌گیری را تمیز و خوانا نگهداری نمایید.

❖ تا سه روز پس از عادت ماهیانه از انجام این آزمایش اجتناب کنید.

❖ چنانچه بیمار به بواسیر مبتلاست و خونریزی واضح دارد، قبل از انجام آزمایش به آزمایشگاه اطلاع دهید.

❖ خونریزی از لثه یا مخاط دهان سبب مثبت شدن آزمایش می‌گردد، ۴۸ ساعت پیش از انجام آزمایش از مسواک زدن و کشیدن نخ اجتناب نمایید.

❖ نمونه‌برداری باید در مدت زمان ۲۴ ساعت اول بیماری و قبل از مصرف هرگونه آنتی‌بیوتیک یا دارو انجام گردد.

❖ برخی از داروها مانند تتراسایکلین حداقل از یک هفته قبل از نمونه‌گیری مصرف نشده باشد.

❖ در صورت مشاهده کرم و هر مورد مشکوک در مدفوع به آزمایشگاه اطلاع دهید.

❖ باید نمونه جمع‌آوری‌شده مشکوک به اسهال خونی بلافاصله به آزمایشگاه ارسال شود.

❖ به مدت ۷ تا ۱۰ روز پیش از انجام آزمایش از درمان با روغن کرچک یا روغن‌های معدنی، بیسموت، منیزیم، ترکیبات ضد اسهال، تنقیه با باریوم و مصرف آنتی‌بیوتیک خودداری نمایید.

شرایط انجام آزمایش هورمون های تیروئیدی

❖ بیمار ترجیحا ناشتا باشد.

❖ بهتر است نمونه گیری در صبح انجام شود.

❖ در صورت مصرف داروی تیروئید، خون گیری باید قبل از مصرف دوز دارویی روزانه شود.

❖ مصرف داروهایی نظیر قرصهای پیشگیری از بارداری و آسپرین با دوز بالا، در سطح هورمون های تیروئیدی موثر است.

❖ ۱۲ ساعت قبل از نمونه گیری هیچ گونه دارویی مولتی ویتامین یا مکمل استفاده نکرده باشید.

شرایط انجام آزمایشLH و FSH

❖ بیمار ترجیحاً ناشتا باشد.

❖ در خصوص خانم‌ها بیشتر مواقع روز خاصی از سیکل قاعدگی مد نظر پزشک می‌باشد؛ در همان روز به آزمایشگاه مراجعه شود.

❖ ترجیحاً ۱۲ ساعت قبل از نمونه‌گیری هیچ‌گونه داروی مولتی‌ویتامین یا مکمل مصرف نشود.

شرایط انجام آزمایش هورمون پرولاکتین

❖ ۱۲ ساعت قبل از آزمایش مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی حاوی ویتامین B7 مصرف نشود.
(این ویتامین معمولاً در مکمل‌های استفاده شده جهت ناخن، پوست و مو وجود دارد)

❖ ۲ ساعت قبل از نمونه‌گیری از خواب بیدار شده باشید.

❖ ۳۰ دقیقه قبل از انجام آزمایش در داخل آزمایشگاه نشسته باشید و استرس نداشته باشید.

❖ از پوشیدن لباس تنگ یا سوتین در شب قبل از انجام آزمایش خودداری نمایید.

❖ شب قبل از آزمایش حتماً به میزان کافی بخوابید. (۶ تا ۸ ساعت)

❖ ۲۴ ساعت قبل از آزمایش باید از نزدیکی و تماس جنسی خودداری کنید.

❖ ۲۴ ساعت قبل از آزمایش معاینه سینه صورت نگرفته باشد.

❖ استرس، ورزش، حاملگی و غذای سرشار از پروتئین می‌توانند روی نتیجه تست مؤثر باشند.

❖ از مصرف داروهای کلرپرومازین، متیل دوپا، استروژن و مورفین قبل از آزمایش خودداری نمایید.

شرایط انجام آزمایش ویتامین D

❖ ترجیحاً ناشتا باشید.

❖ ۳ روز قبل از انجام آزمایش از خوردن قرص ویتامین دی اجتناب کنید.

❖ داروهای کورتیکواستروئیدی، داروهای کاهنده کلسترول مثل کلستیرامین و باربیتورات‌ها و فنی‌توئین می‌توانند باعث کاهش سطح ویتامین دی شوند.

شرایط انجام آزمایش پروستات

❖ ۷۲ ساعت قبل سونوگرافی از پروستات انجام نشده باشد.

❖ ۷۲ ساعت قبل معاینه از پروستات صورت نگرفته باشد.

❖ ۷۲ ساعت قبل انزال یا نزدیکی نداشته باشید.

در صورت رعایت شرایط بالا نمونه‌گیری برای تست پروستات مانعی ندارد.

در غیر این‌صورت پرسنل نمونه‌گیری را مطلع فرمایید تا انجام این تست به زمان دیگری موکول گردد.

شرایط انجام آزمایش متانفرین و نورمتانفرین

❖ خوردن و آشامیدن متعادل نگه داشته شود؛ یعنی از چند روز قبل از غذای معمولی و آب به اندازه کافی استفاده نمایید.

❖ تمامی غذاهای حاوی متیل گزانتین (مانند چای و قهوه) به مدت ۲۴ ساعت قبل از آزمایش نباید مصرف شوند و از چند روز قبل از خوردن برخی غذاها مثل چای، قهوه، کاکائو، وانیل، شکلات و ... خودداری نمایید.

❖ یک سری از داروها در نتایج آزمون تداخل ایجاد می‌کنند. برای مثال داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، لبتالول یا سوتالول. بنابراین در صورت امکان و تحت نظر پزشک متخصص، یک هفته قبل از انجام آزمایش از مصرف این داروها اجتناب گردد. همچنین داروهایی مثل کافئین، اپی نفرین، لوودوپا، لیتیم، نیتروگلیسیرین، کلونیدین، ایمی پرامین، ماده حاجب رادیوگرافی ید دار و ... خودداری نمایید.

❖ روزی را جهت جمع آوری ادرار ۲۴ ساعته انتخاب فرمایید که حتی الامکان در منزل یا جای ثابتی باشید و از فعالیتهای فیزیکی شدید (دویدن، استرس، محرومیت از غذا، ورزش های سنگین و ...) خودداری نمایید.

❖ روزی را که جهت جمع آوری ادرار ۲۴ ساعته انتخاب می‌کنید، از یک مبدا زمانی مثلا ۸ صبح شروع نمایید که ابتدا ادرار خود را کاملاً بیرون ریخته و از آن لحظه جمع آوری ادرار درون ظرف را شروع کنید و تا ۲۴ ساعت بعد، یعنی ۸ صبح روز بعد، تمام ادرار را درون ظرف خالی کنید. لازم است ظرف ادرار ۲۴ ساعته در زمان جمع آوری در محل تاریک و خنک نگهداری شود و در اسرع وقت به آزمایشگاه منتقل گردد.

شرایط آزمایش غربالگری سه‌ماهه اول و دوم

سه‌ماهه اول

۱۱ هفته + ۰ روز تا ۱۳ هفته + ۶ روز
بهترین زمان انجام: هفته ۱۲

سه‌ماهه دوم

۱۵ هفته + ۰ روز تا ۲۱ هفته + ۶ روز
بهترین زمان انجام: هفته ۱۶ تا ۱۸

**نکته: در صورت وجود مشکل امکان سقط جنین فقط تا هفته ۱۸ بارداری وجود دارد و غربالگری در هفته‌های بالاتر صرفاً جهت اطلاع بیمار می‌باشد.

مدارک لازم جهت پذیرش

✓ مدارک لازم جهت سه‌ماهه اول:
سونوگرافی NT (یعنی سونوگرافی که حتماً عدد CRL و NT در آن قید شده باشد)

✓ مدارک لازم جهت سه‌ماهه دوم:

اگر سه‌ماهه اول را در پیوند انجام داده باشند:
کپی از غربالگری قبلی در صورت همراه داشتن.

**نکته: اگر غربالگری قبلی را همراه ندارید، حتماً در فرم ذکر گردد که غربالگری سه‌ماهه اول در پیوند انجام شده است و اگر امکان پیدا کردن کد قبلی وجود دارد حتماً کد غربالگری قبلی ذکر گردد.

اگر سه‌ماهه اول را در آزمایشگاه دیگری انجام داده باشند

کپی از غربالگری قبلی در صورت همراه داشتن.
سونوگرافی (وجود عدد NT و CRL در سونوگرافی که در سه‌ماهه دوم انجام شده است الزامی نیست، صرفاً عدد BPD یا هفته بارداری قید شده باشد)

**نکته: نیاز به انجام سونوگرافی مجدد نیست و اگر در سه‌ماهه اول سونوگرافی انجام داده باشند مورد پذیرش می‌باشد.

شرایط انجام آزمایش اسکاچ

این آزمایش با هدف تشخیص عفونت ناشی از کرم سنجاقی (کرمی) به وسیله مشاهده تخم آن در زیر میکروسکوپ صورت می‌گیرد. این کرم در ابتدای صبح و در ناحیه مقعد تخم‌ریزی می‌کند. بنابراین نمونه را باید صبح زود پیش از اینکه بیمار اجابت مزاج و یا استحمام کند تهیه شود.

❖ دست‌های خود را تمیز با آب و صابون شست‌وشو دهید.

❖ یک قطعه نوار چسب شفاف به طول ۱۰ سانتی‌متر بریده و دو طرف آن را با انگشتان خود بگیرید.

❖ در حالی که بیمار را بر روی شکم خوابانده‌اید، چسب را به‌صورت کامل روی چین‌های مقعد چسبانده و بگذارید ۱۵ تا ۳۰ دقیقه در همان ناحیه قرار گیرد.

❖ چسب را از بیمار جدا کرده و با دقت بر روی لام شیشه‌ای که از آزمایشگاه تحویل گرفته‌اید قرار دهید.

❖ لام حاوی چسب را درون پاکت قرار دهید و به آزمایشگاه تحویل دهید.

شرایط انجام آزمایش خلط (تشخیص سل)

❖ صبح پس از بیدار شدن دهان خود را با آب تمیز شستشو دهید. در فضای باز مثل حیاط منزل بروید.

❖ درب ظرف مخصوص خلط را باز نموده و مقابل دهان خود قرار دهید.

❖ اکیداً توصیه می‌شود اشخاص دیگر در مقابل صورت شما قرار نگیرند.

❖ سه نفس عمیق کشیده، با یک سرفه محکم محتویات خارج‌شده از عمق ریه‌ها را به داخل ظرف بریزید و از ریختن به جدار خارجی ظرف خودداری نمایید.

❖ تا حد امکان با تکرار مراحل قبل حدود یک سوم ظرف را خلط بریزید.

❖ توجه نمایید که ترشح خارج‌شده آب دهان یا ترشح بینی نباشد.

❖ درب ظرف را محکم بسته و آن را سریعاً به آزمایشگاه برسانید. نمونه در برابر آفتاب و گرمای شدید قرار نگیرد.

❖ در صورتی که با روش فوق قادر به خروج خلط نشدید، با تنفس بخار آب نمک ولرم و یا مصرف شربت خلط‌آور نمونه مناسب را تهیه کنید.

❖ در صورتی که نتوانید نمونه مناسب تهیه کنید و یا در صورت داشتن خونریزی از لثه و آغشته‌شدن نمونه خلط، پرسنل آزمایشگاه را در جریان بگذارید.

زمان تحویل نمونه خلط به آزمایشگاه

از شنبه تا چهارشنبه (غیر از ایام تعطیل) از ساعت ۶:۰۰ تا ۹:۰۰ صبح

شرایط انجام آزمایش قارچ‌شناسی

❖ برای انجام آزمایش قارچ‌شناسی، مراجعه‌کننده باید ۷ تا ۱۰ روز قبل از آزمایش از هیچ دارو یا پماد ضدقارچی استفاده نکرده باشد.

❖ مراجعه‌کننده ۴۸ ساعت قبل از نمونه‌گیری حمام نکرده باشد و از هیچ مواد شوینده‌ای نیز استفاده نکرده باشد.

❖ جهت نمونه‌گیری از مو، استثنائاً بهتر است مراجعه‌کننده شب قبل حمام کرده باشد تا ذرات چربی خللی در صحت نتیجه آزمایش به وجود نیاورد.

شرایط انجام آزمایش اسپرم

ترجیحاً نمونه باید در آزمایشگاه تهیه شود و چنانچه این امر ممکن نباشد، نمونه باید در مدت کمتر از نیم ساعت به آزمایشگاه تحویل داده شود. در هنگام تحویل نمونه به آزمایشگاه زمان دقیق جمع‌آوری آن را به پرسنل نمونه‌گیری اعلام نمایید.

❖ به مدت ۳ روز قبل از انجام آزمایش، مایع منی از شما خارج نشده باشد؛ چه در خواب و یا هنگام مقاربت جنسی. فاصله بین آخرین انزال تا انجام تست باید بین ۳ تا ۵ روز باشد.

❖ وجود تب در خلال ۳ روز پیش از انجام آزمایش، نتیجه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

❖ بهترین نمونه منی، نمونه‌ای است که از طریق استمنا (بدون استفاده از صابون و با دست کمی نمناک) تهیه و در ظرف مخصوصی که از طرف آزمایشگاه در اختیار شما قرار داده شده، جمع‌آوری شود.

❖ نمونه جمع‌آوری‌شده توسط کاندوم برای آزمایش مناسب نیست.

❖ باید دقت شود که تمامی نمونه منی در ظرف مخصوص ریخته شود؛ زیرا چنانچه فقط قسمتی از نمونه در اختیار آزمایشگاه قرار داده شود، باعث حصول نتیجه غیرواقعی خواهد شد.

❖ بهتر است قبل از انزال، مثانه از ادرار تخلیه شود، 30 دقیقه از ادرار کردن گذشته، سپس آزمایش اسپرم انجام شود.

❖ شب قبل از انجام آزمایش از مصرف سیگار و انواع دود، استفاده از جکوزی، دوش آب گرم، گذاشتن لپ‌تاپ روی پاها و اثر حرارتی آن روی بیضه‌ها و نشستن طولانی‌مدت پرهیز شود.

نمونه‌ای که از زمان جمع‌آوری آن بیش از یک ساعت گذشته باشد، فاقد ارزش است.

لطفاً توجه فرمایید

نمونه‌گیری صبح‌ها روزهای شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۷ تا ۱۰ و عصرها روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۱۴:۰۰ تا ۱۷:۰۰ و عصر روزهای پنجشنبه از ساعت ۱۴:۰۰ تا ۱۶:۰۰ صورت گیرد.

شرایط انجام آزمایش Urine cytology

❖ اولین نمونه روز جهت انجام تست‌های urine cytology مناسب نیست، ولی به‌جز اولین نمونه آن روز در هر ساعت دیگری از روز می‌توان نمونه‌گیری را انجام داد.

❖ قسمت اول نمونه ادرار به علت اینکه معمولاً آلوده است، نباید جمع‌آوری شود. بنابراین پس از اینکه قطرات اول ادرار خارج شد، نمونه وسط را باید در ظرف ریخت تا حدی که ظرف بیشتر از نصف پر شود.

❖ ظرف حاوی نمونه باید در اسرع وقت (کمتر از نیم ساعت) به آزمایشگاه تحویل داده شود.

❖ درصورتی‌که آزمایش قرار است روی ۳ نمونه‌ی ادرار جمع‌آوری شود، در هر نوبت نمونه‌گیری شرایط فوق باید رعایت گردد.

❖ درصورتی‌که شرایط انتقال سریع نمونه به آزمایشگاه را ندارید، حتماً نمونه را در یخچال قرار دهید.